74
سبەی ژیانمان خۆشدەوێت
کاتێک سبەی دەگات
حەزمان لە ژیان دەبێت
ڕێک وەک خۆی
ئاسایی و فێڵباز،
خۆڵەمێشی یان ڕەنگاوڕەنگ،
نە قیامەتی تێدایە و نە دواڕۆژ
ئەگەر خۆشییەک هەبوو،
با ببێ
سووک لەسەر دڵ و ناوقەد بێ!
کەواتە باوەڕدارێکی خاوەن ئەزموون
لە یەک خۆشیدا… دوو جار پێوەی نادرێت!
محموود دەروێش
و. ڕۆزا حەمە ساڵح
شیکردنەوەی دەقەکە:
ئەم پارچە شیعرەی مەحموود دەروێش یەکێکە لە قووڵترین دەقە فەلسەفییەکانی دەربارەی تێگەیشتن لە ژیان، واقیعبینی، و فێربوون لە ئەزموونەکان.
١. سبەی ژیانمان خۆشدەوێت…
دەقەکە لە نێوان چاوەڕوانی بۆ داهاتوو (سبەی) و ڕووبەڕووبوونەوەی واقیعدا دەسوڕێتەوە. مرۆڤ هەمیشە هیوای بە بەیانییە، بەڵام کاتێک بەیانی دەگات، دەبێت ژیان وەک خۆی وەربگرێت، نەک وەک ئەوەی لە خەیاڵدا وێنەی کێشاوە.
٢. ئاسایی و فێڵباز، خۆڵەمێشی یان ڕەنگاوڕەنگ…
لەم دێڕەدا وەرگرتنی ژیان بە هەموو ڕووەکانییەوە دەخڕێتە ڕوو. ژیان تەنها “ڕەنگاوڕەنگ” و جوان نییە، بەڵکو هەندێک جار “خۆڵەمێشی” (سادە و بێزارکەر) یان “فێڵباز”ە. قبوڵکردنی ژیان بەبێ خۆهەڵخەڵەتاندن نیشانەی پێگەیشتنی فکرییە.
٣. نە قیامەتی تێدایە و نە دواڕۆژ…
دوورکەوتنەوە لە پیرۆزکردنی زیادڕەوانە، شاعیر ژیان لە وەهم و درامای زۆرمەزن بەتاڵ دەکاتەوە. ژیانی ڕۆژانە نە کارەساتی گەورەیە (قیامەت) و نە بەهەشتی بەڵێنپێدراو، بەڵکو ڕەوتێکی ئاساییە و دەبێت بە سادەیی لێی بڕوانرێت.
٤. سووک لەسەر دڵ و ناوقەد بێت…
خۆشیی سووک و بێ بارگرانی ئاماژەیە بۆ ئەوەی خۆشییە ڕاستەقینەکان قورسایی و دڵەڕاوکێ لەگەڵ خۆیاندا ناهێنن و مرۆڤ جەنجاڵ ناکەن. ئەگەر خۆشییەکیش هات، با ئارامی بە دڵ و جەستە ببەخشێت.
٥. باوەڕدارێکی خاوەن ئەزموون / لە یەک خۆشیدا… دوو جار پێوەی نادرێت!
دەروێش لێرەدا دەستکاریی فەرموودەیەکی پێغەمبەر دەکات کە دەفەرموێت: «لا يُلْدَغُ المِؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ مَرَّتَيْنِ» — واتە: (باوەڕدار لە یەک کونەوە دوو جار پێوەی نادرێت).
ئەم دێڕە ئاماژەیە بۆ ئەوەی مرۆڤی هۆشیار و خاوەن ئەزموون، کاتێک خۆشییەک ئەزموون دەکات، بە کوێرانە تێیدا نوقم نابێت و ڕێگە نادات هەمان هەڵە یان بڕواپێکردنی کوێرانە دووبارە ببێتەوە. ڕێگە نادات خۆشییەکی کاتی فریوی بدات و دواتر بێتە هۆی بێئومێدییەکی گەورەتر. خۆشییەکی سووک و بێمنەتی دەوێت تا ئەگەر نەشما، ئازاری نەدات.